De beoordelingen voor de Online VISwijzer zijn uitgevoerd door Stichting De Noordzee, Utrecht. Elk jaar worden de beoordelingen geupdate, zodat de consument de meest actuele informatie over vissoorten heeft. Stichting De Noordzee is een milieuorganisatie die zich inzet voor een duurzaam gebruik van de Noordzee.
Het updaten van de beoordelingen gebeurt één keer per jaar, in principe in de maanden januari/ februari/ maart. Dit doen wij omdat bijvoorbeeld de hoeveelheid van een bepaalde vis in zee van jaar tot jaar verschilt. Als vissers duurzaam vissen houden ze rekening met deze veranderingen in hun beheer. Maar dat gebeurt niet altijd even goed. Ook komen er elk jaar nieuwe visserijen die duurzamer zijn gaan werken door verbeteringen in het vistuig. Voor gekweekte vis kan het zijn dat er een beter beheer plaats vindt door betere regelgeving en controle. Ook schakelen kwekers over naar duurzamer visvoer of wordt de invloed van de kwekerij op het omringende milieu beperkt. Vanwege al deze veranderingen beoordeelt Stichting De Noordzee opnieuw alle vissoorten. Door deze jaarlijkse update kunnen wij het meest actuele advies geven aan consumenten, visdetaillisten en restaurants. Ook krijgen vissers en kwekers die het beter zijn gaan doen de kans om op te schuiven van rood naar oranje naar groen!
Voor de beoordelingen gebruikt Stichting De Noordzee de meest recente wetenschappelijke gegevens over visbestanden. Daarnaast worden databases als www.fao.org, www.fishbase.org, wetenschappelijke publicaties, documenten en informatiebronnen van leveranciers gebruikt. Stichting De Noordzee consulteert ook deskundigen van bedrijven en de vissector en er worden werkbezoeken afgelegd.
Nee, Stichting De Noordzee is niet de enige. Ze worden ook gebruikt door WWF (internationaal) en de Marine Conservation Society (Engeland). Greenpeace gebruikt een vergelijkbare methode. Stichting De Noordzee heeft de vragenlijsten in samenwerking met deze organisaties opgesteld. Dit is gedaan onder begeleiding van de Seafood Choices Alliance. Voor de beoordelingen in 2007 gebruikte Stichting De Noordzee voor de eerste keer de pilot-versie van deze internationale methode. Die vragenlijsten zijn in de eerste helft van 2007 beoordeeld door een internationale, externe commissie van wetenschappers en experts. De test-versie is in juni 2007 vastgesteld en is in september 2007 gepubliceerd voor een publieke consultatie. De vernieuwde vragenlijsten lijken gelukkig sterk op de methode die SDN in 2004, 2005 en 2006 gebruikt heeft voor de visbeoordelingen. In 2009 is de vragenlijst voor kweek op een aantal punten verbeterd. De vragen zijn nu meer in lijn met de criteria die gaan gelden voor het Aquaculture Stewardship Council.
Elke vissoort wordt apart beoordeeld. De beoordelingsmethode bestaat uit een vragenlijst voor wildgevangen vissoorten en een vragenlijst voor gekweekte vissoorten. Voor elke vissoort moet je weten waar de vis vandaan komt en met welke techniek de vis is gevangen of gekweekt. In de vragenlijsten komen allerlei belangrijke milieu- en duurzaamheidsonderwerpen aan de orde. Per vraag zijn punten te verdienen. De hoeveelheid punten bepaalt of de vis in het rood, oranje of groen komt. Wanneer een vis 0 – 40% heeft, is deze vis rood. Wanneer deze 40 - 60% van de punten haalt, is deze oranje. Wanneer deze de vis meer dan 60% haalt, valt die in de groene kolom.
In de vragenlijst voor wildgevangen vis wordt onder andere gekeken naar:
1) de biologische kenmerken van de vis – sommigen vissoorten kunnen beter tegen bevissing dan andere soorten
2) de effecten van visserij en vistechniek – zijn er veel bijvangsten? Veroorzaakt het vistuig schade aan de bodem?
3) (de effectiviteit van) beheersmaatregelen - dit gaat om zowel maatregelen van de overheid als maatregelen door vissers zelf.
In de vragenlijst voor kweekvis wordt gekeken naar:
1) het productiesysteem – hoeveel water en energie gebruikt het kweeksysteem
2) samenstelling en hoeveelheid visvoer - waar komt het viosvoer vandaan en hoeveel visvoer eet de gekweekte vissoort?
3) de effecten op de omgeving – wordt het water vervuild of kunnen ziektes verspreid worden?
4) de (effectiviteit van) het management/ beheer - houdt de kweker rekening met de eisen van de overheid? En wat doet hij zelf extra?
Stap 1 – Bepalen eenheid van beoordeling = vissoort + vis/kweektechniek
- waar de vis vandaan komt (geografisch, zo specifiek mogelijk)
- en op welke manier deze vis is gevangen of gekweekt.
Stap 2 – Verzamelen informatie:
Voor elke vissoort wordt informatie verzameld om de vragenlijst in te vullen. Er wordt gezocht naar recente en betrouwbare informatie (bij voorkeur wetenschappelijke bronnen). Ook worden deskundigen geconsulteerd; dit kunnen mensen zijn uit de sector of van bedrijven of collega’s van milieuorganisaties.
Stap 3 - Invullen en toetsen ingevulde vragenlijst
Voor de soort wordt de vragenlijst ingevuld. Deze wordt besproken met deskundigen. Het aantal punten dat de vis verdient op alle vragen wordt opgeteld en de kleur – rood, oranje, groen – wordt bepaald.
Stap 4 – Geef openheid over de beoordeling
Alle beoordelingen komen op www.goedevis.nl. Per vissoort wordt kort aangegeven waarom die vissoort groen, oranje of rood is. Van elke vissoort is via www.goedevis.nl een pfd-document beschikbaar waar in meer detail wordt uitgelegd waarom de vissoort een bepaalde kleur heeft. En welke informatie gebruikt is om die vragenlijst in te vullen.
Nee. Een aantal aspecten van duurzaamheid hebben we niet opgenomen in de beoordeling. Het gaat met name om de CO2 voetafdruk (ook wel voedselkilometers genoemd), dierenwelzijn, en sociaal economische aspecten.
Voedselkilometers
De methode richt zich op de visserij tot het moment van aanlanden en in geval van kweek tot het moment van verkoop van de kwekerij. Transport van de producten via verwerkers, (groot)handel en verkooppunt is niet meegenomen. Deze stromen zijn veelal internationaal. Het is niet goed bekend via welk transportmiddel deze naar Nederland zijn gekomen en welke weg ze precies hebben afgelegd. Het is daardoor niet mogelijk om dit mee te nemen in de beoordelingen. Stichting De Noordzee werkt hier wel aan.
Dierenwelzijn
Op het gebied van dierenwelzijn weten we nog niet veel voor vis. Hoe ervaren vissen stress? Voor gekweekte vissen is er inmiddels het een en ander bekend. Bij de beoordeling rood-oranje-groen wordt voor gekweekte vis dan ook rekening gehouden met de invloed van het productiesysteem op het natuurlijk gedrag en gezondheid van de vissoort. Ook wordt de invloed van het voer (incl. additieven) op natuurlijk gedrag en gezondheid meegenomen. Voor wilde vis weten we nog bijna niks over dierenwelzijn. Hoe vervelend is het voor een vis om een aantal uur in een vissersnet opeengepakt te zitten? We weten het simpelweg niet. Daarom is het onmogelijk om dierenwelzijn mee te nemen in de beoordeling rood-oranje-groen voor wilde vis.
Sociaal-economische aspecten van duurzaamheid
Sociaal-economische aspecten zitten niet in de vragenlijsten. Stichting De Noordzee zou graag in de methode mee willen nemen of locale visserijgemeenschappen (in Nederland of ontwikkelingslanden) baat hebben van een duurzame visserij of viskweek. Maar het is vaak heel lastig om goede informatie boven tafel te krijgen. Ook is het moeilijk om sociaal-economische aspecten voor verschillende vissoorten te vergelijken. Stichting De Noordzee wil voor vissoorten waarvan ze zeker weten dat deze “fair” zijn, in de toekomst beter aangeven. Ook stimuleert de supermarkten en handelen om bij hun inkoop een eerlijke prijs te betalen voor een kwalitatief goed en duurzaam visprodukt.
Stichting De Noordzee en het Wereld Natuur Fonds zijn natuurbeschermingsorganisaties en geen organisaties om de consumptie van vis te promoten. Als mensen vis willen eten stimuleren wij ze om te kiezen voor duurzame vis. Er zijn al tal van websites die zich richten op gezondheidsaspecten van vis. Wij verwijzen mensen hiervoor graag door naar bijvoorbeeld het Voedingscentrum.
Het klopt, in vergelijking met andere landen eten Nederlanders niet veel vis. Toch groeit de consumptie van vis elk jaar gestaag. De cijfers van het Visbureau laten dat jaar na jaar zien. Je ziet ook steeds meer soorten vis in de schappen van de supermarkt en er staan steeds meer soorten vis op de menukaart van restaurants. Als wij nu beginnen met de Nederlandse consument te informeren over duurzame vis, dan zal de stijgende consumptie van vis hopelijk gepaard gaan met een duurzame keuze, die ook goed is voor de natuur onder water.
Stichting De Noordzee vindt dat iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid heeft, zowel vissers, handelaren, supermarkten koks als consumenten. Iedereen kan helpen aan volle zeeën en oceanen door bewust te kiezen voor duurzame vis. Ook de Nederlandse consument draagt zo zijn steentje bij. In andere landen zijn ook milieuorganisaties actief om consumenten een bewuste keuze te laten maken voor duurzame vis.