De VISwijzer (www.goedevis.nl) geeft een advies over duurzaamheid van vissoorten en  schelp- en schaaldieren die we Nederland graag eten. De vissoorten zijn ingedeeld in drie kolommen, een groene (prima keuze), oranje (tweede keuze) en rode (liever niet) kolom. Vissoorten uit de groene kolom kun je met goed geweten eten. Vissoorten uit de rode kolom kun je beter even niet eten, omdat deze te zwaar bevist worden of omdat de manier van vangen of kweken te belastend is voor de natuur. De VISwijzer geeft consumenten een advies om te kiezen voor vis, die de natuur in zee zo weinig mogelijk beschadigt.

In aanvulling op www.goedevis.nl publiceren Stichting  De Noordzee en het Wereld Natuur Fonds een beknopte, gedrukte VISwijzer  Dat is is handig kaartje waarop staat welke vissoorten op een verantwoorde manier zijn gevangen of gekweekt. Het is een samenvatting van alle beoordelingen op goedevis.nl. Door het formaat past de VISwijzer in je portemonnee en kun je ‘m dus altijd raadplegen als je vis koopt in supermarkten, de viswinkel, op de markt of wanneer je uit eten gaat. Op de VISwijzer staan ook vissoorten die het onafhankelijke keurmerk hebben van het Marine Stewardship Council (MSC). De VISwijzer is een initiatief van Stichting De Noordzee en het Wereld Natuur Fonds.
 

Om de kleurenindeling van vissoorten op de VISwijzer te bepalen wordt per vissoort een duurzaamheidbeoordeling uitgevoerd door Stichting De Noordzee. De methode bestaat uit een vragenlijst voor wildgevangen vissoorten en een vragenlijst voor gekweekte vissoorten. Per vissoort wordt per herkomstgebied en kweek- dan wel vangsttechniek de vragenlijst ingevuld. Hiervoor wordt recente (wetenschappelijke) informatie gebruikt. Per vraag zijn punten te verdienen. De punten worden omgezet in een percentage. Wanneer de soort onder de 40% scoort is hij rood, tussen de 41 en de 60% is hij oranje, en scoort de soort tussen de 61 en 100% dan is hij groen.

Bij de beoordeling van wilde vissoorten wordt gekeken naar:
1) de biologische kenmerken van de vis (o.a. omvang van het visbestand);
2) de effecten van de vangsttechniek op het ecosysteem;
3) en (de effectiviteit van) het beheer.
 
Bij de beoordeling van gekweekte vissoorten wordt gekeken naar:
1) kenmerken van het productiesysteem en de herkomst en samenstelling van het voer;
2) de effecten op de omgeving;
3) de (effectiviteit van) het management/ beheer.
 

Op de VISwijzer 2009/2010 staan MSC-gecertificeerde vissen voor het eerst in een aparte kolom. Het Marine Stewardship Council is een onafhankelijk consumentenkeurmerk voor duurzame visserijen. Om het MSC-keurmerk te krijgen moet voldaan worden aan een zorgvuldige procedure. Deze visserijen zijn voor de nieuwe VISwijzer niet meer beoordeeld, omdat het keurmerk door de procedure een onafhankelijke borging geeft.. De VISwijzer 2009-2010 geeft alleen een duurzaamheidadvies over vissoorten die geen keurmerk hebben.
 

Het keurmerk van de Marine Stewardship Council geldt alleen voor wilde, gevangen vissoorten. Voor gekweekte vis is er nog geen keurmerk dat voor consumenten makkelijk te herkennen is. Er is wel gekweekte biologische vis, maar die kan je helaas niet herkennen aan het EKO-keurmerk. Onder FAQ Keurmerken staat hier meer informatie over.
 

Het is voor consumenten best moeilijk om in de winkel de juiste keuze te maken voor visproducten zonder MSC-keurmerk. Vaak wordt de herkomst van de vis zeer algemeen omschreven (overeenkomstig de wettelijke eisen). Om iets te zeggen over de duurzaamheid van specifieke visbestanden zou gedetailleerdere info nodig zijn. Ook wordt de techniek waarmee de vis gevangen wordt meestal niet genoemd (hiervoor zijn geen wettelijke eisen). De VISwijzer geeft deze nuanceverschillen wel, omdat de vangsttechniek verschil maakt in de duurzaamheidbeoordeling.

Op de VISwijzer vind je dus vissoorten met hetzelfde herkomstgebied die in meerdere kolommen staan. Staat deze in de kolom van MSC, dan is het makkelijk. De consument kan het product herkennen aan met MSC-keurmerk op de verpakking of in de vitrine. Staat de vissoort zowel in de groene als oranje kolom of in de oranje en rode kolom, dan wordt het lastiger. Achter de betere variant in de kolom staat een sterretje. Deze verwijst naar de legenda, waar wordt uitgelegd dat de soort ook in een betere kolom staat, omdat die met een andere, betere vangsttechniek is gevangen. In de legenda staat vervolgens om welke vangsttechniek het gaat. Let dan op de vangsttechnieken, door naar die vis te vragen beloon je vissers die met een duurzamere techniek vissen.
 

Voor consumenten is het nu nog moeilijk om die vangsttechnieken op de verpakking terug te vinden. Toch vinden het Wereld Natuur Fonds en Stichting De Noordzee het nodig deze wel te communiceren, omdat het de visverkopers kan stimuleren deze wel op de verpakking te gaan vermelden. Voor de beoordeling van een vissoort is namelijk zowel het gebied waar de soort vandaan komt belangrijk als de vangsttechniek. Stel in de winkel of het restaurant dus gerust vragen over de vangsttechniek en de herkomst van de vis! Door te letten op de vangsttechniek beloon je vissers die met een duurzamere techniek vissen.
 

Allereerst het uiterlijk. De VISwijzer is in een geheel nieuw jasje gestoken. Door de nieuwe opmaak van de VISwijzer staan er meer vissoorten op en is het nog makkelijker om je favoriete vis te vinden. In één oogopslag is duidelijk in welke kolom de vis zit. Als een vissoort, zoals kabeljauw,  in meerdere kolomen voorkomt, is gelijk duidelijk dat je moet kiezen voor kabeljauw uit een bepaald herkomstgebeid of voor kabeljauw die met een bepaalde vistechniek is gevangen. Bij de vorige VISwijzer (2007-2008) was de onderverdeling in drie aparte kolommen gemaakt, waardoor je bij een vissoort steeds in alle drie de kolommen moest zoeken. Nu staat alles op één regel.

Dan inhoudelijk. Onze samenwerking met de visserijsector begint haar vruchten af te werpen. Er komen steeds meer vissoorten in de groene en de oranje kolom terecht. Op de VISwijzer staan dit jaar meer vissoorten van de Nederlandse vissers en kwekers in het groen dan in het rood! Dat is een positieve ontwikkeling. Vissers kunnen nog beter aan de slag met maatregelen om bijvangsten te beperken en om de natuur in zee te beschermen door bijvoorbeeld in bepaalde gebieden of tijden van het jaar niet te vissen. Het beheer van de visserij is de sleutel voor verduurzaming. Naast door de overheid opgelegde regels is het de uitdaging voor vissers om dit beheer zelf ter hand te nemen, bijvoorbeeld door middel van MSC-certificering.
 

De nieuwe MSC-gecertificeerde visserijen op de VISwijzer zijn geen Nederlandse visserijen, maar zowel de twinrigvisserij op schol (EKOfish) als de pelagische visserij op makreel (Pelagic Freezer Association) zijn waarschijnlijk eind mei gecertificeerd. Ook de staandwantvisserij op tong en de garnalenvisserij zijn al ver gevorderd in de procedure om gecertificeerd te worden.
 

Positieve verschuivingen t.o.v. 20067/2008
- Mossel van oranje naar groen
- Makreel van oranje naar groen
- Kabeljauw uit de Barentszzee van oranje naar groen
- Lijngevangen heilbot uit West Groenland van oranje naar groen (door vangsttechniek)
- Tong uit de Noordzee gevangen met ‘staandwant-netten’ van rood naar groen (door vangsttechniek)
- Handlijngevangen skipjack tonijn van oranje naar groen (door vangsttechniek)
- Handlijngevangen geelvintonijn van rood naar oranje (door vangsttechniek)
- Lijngevangen zeebaars uit Noordzee van oranje naar groen (door vangsttechniek)
- Handlijngevangen zwaardvis uit de NW Atlantische Oceaan van rood naar groen (door vangsttechniek). Let op: rest is nog rood!
- Schol uit het Noordelijke deel van de Noordzee gevangen met twinrig van rood naar oranje (door vangsttechniek)
- Schol uit het Noordelijke deel van de Noordzee gevangen met of de boomkor met grote maaswijdtes (120 mm) van rood naar oranje (door vangsttechniek)
- Lijngevangen zeewolf uit IJsland van rood naar oranje (door vangsttechniek)

Negatieve verschuivingen t.o.v. 2007/2008
- Wilde Pacifische zalm uit Canada van groen naar oranje
- Forel uit Europa van groen naar oranje
- Kabeljauw uit IJsland (trawlvisserij) van oranje naar rood

Nee, niet alle vissoorten die in Nederland te koop zijn staan op de VISwijzer. Op de VISwijzer staan alleen de meest populaire vissoorten. De VISwijzer is een samenvatting van de website www.goedevis.nl. Op goedevis.nl staan meer dan 200 beoordelingen en meer informatie per vissoort. Voor een volledig verzicht kun je de website www.goedevis.nl raadplegen. Als je een vis mist, laat het weten vis info@goedevis.nl.
 

Toets dan ‘mobiel.goedevis.nl’ via mobiel internet. Of maak gebruik van de SMS actie! Stuur het soort vis dat je wilt kopen, bijvoorbeeld kabeljauw en sms dat naar 4422. Je krijgt dan een berichtje over welke soort kabeljauw de beste keuze is. Kosten: € 0.25.
 

Je kunt de VISwijzer downloaden op www.goedevis.nl. Daar kun je nu ook je persoonlijke VISwijzer samenstellen; selecteer de vissoorten die jij het liefste eet en druk de lijst af. Je kunt de VISwijzer ook downloaden van de website van het Wereld Natuur Fonds: www.wnf.nl/viswijzer.

Kun je de VISwijzer niet downloaden, dan kun je de VISwijzer bestellen via de servicelijn van het Wereld Natuur Fonds (0900 1962, kosten 0,15 eurocent p/m). Bij een grote oplage vragen het Wereld Natuur Fonds en Stichting De Noordzee een kleine vergoeding. De kosten voor 100 VISwijzers bedragen  € 7,50 (plus verzendkosten).
 

Als het beheer goed is, wat voor groene vissen in principe het geval is, dan zal de soort niet worden overbevist ook al neemt de vraag toe. Bij goed beheer wordt de vangst namelijk niet afgestemd op de vraag door consumenten, maar op hoe het visbestand in zee er voor staat.
 

De website www.verantwoordevisvragen.nl is gemaakt door de belangenorganisatie van de vissector (het Productschap Vis). De site www.nederlandsevis.nl is gemaakt door de visserbond. De VISwijzer en de website www.goedevis.nl is gemaakt door milieuorganisatie Stichting De Noordzee. De sites hebben ieder dus een eigen invalshoek. Voor de visbeoordelingen van www.goedevis.nl wordt zoveel mogelijk wetenschappelijke en onafhankelijke informatie gebruikt. De VISwijzer is een samenvatting van de website www.goedevis.nl.
 

Stichting De Noordzee werkt sinds 2004 met de VISwijzer. Greenpeace maakte in 2004 en 2005 de VIS-a-Card. De VIS-a-Card bevatte net als de VISwijzer een advies voor consumenten (met groene, oranje en rode kolomen), maar er stonden minder soorten op en minder ‘groene soorten’. De VIS-A-Card bestaat niet meer. Greenpeace werkt sinds 2007 met een rode lijst van zestien vissoorten die uit de schappen moeten van supermarkten (zie maakschoonschap.nl).

Greenpeace stimuleert Nederlandse supermarkten om zestien ‘rode’ vissoorten uit de schappen te halen (zie maakschoonschap.nl). Het gaat om heek, heilbot, marlijn, kabeljauw, paling, roodbaars, sardine, schol, tong, tonijn, tropische garnalen, wijting, zalm, zeeduivel, zeewolf en zwaardvis. Over het algemeen hebben Greenpeace, Stichting De Noordzee en het WNF dezelfde punten van zorg als het gaat om overbevissing en de schade van vangsttechnieken en kweekmethoden op het milieu. Greenpeace Nederland hanteert strengere normen voor wat rode vis is dan Stichting De Noordzee en het Wereld Natuur Fonds. De methode van Stichting De Noordzee is complexer. Voor verschillende vragen zijn punten te verdienen en de uiteindelijke score (en dus kleur) is een gewogen score van de lijst vragen; positieve en negatieve aspecten van een visserij worden hierdoor tegen elkaar afgewogen. Bij Greenpeace zal een visserij die goed beheerd wordt maar bijvoorbeeld vist met een techniek die veel bijvangst heeft en schadelijk is voor de zeebodem toch rood scoren.

Ondanks dat Greenpeace een strengere methode gebruikt, staan de meeste van de rode Greenpeace soorten op de VISwijzer ook in het rood. Doordat Stichting De Noordzee en het Wereld Natuur Fonds in de communicatie ook verschil in herkomst en vangsttechnieken meenemen, staan er op de VISwijzer echter ook soorten in de oranje en soms zelfs de groene kolom. Let dus goed op de herkomstinformatie en de vangsttechnieken om goede keuze te maken!

 

Alle drie de organisaties zetten zich in voor de bescherming van zeeën en oceanen, waaronder onze eigen Noordzee. De organisaties hebben elk hun eigen profiel en manier van werken. Greenpeace doet aan agendasetting, het signaleren van problemen op een directe manier. Stichting De Noordzee en het Wereld Natuur Fonds zoeken veel meer de dialoog om te werken aan een oplossing. Om de natuur in zee te beschermen heeft elke organisatie zijn eigen plek en verantwoordelijkheid. De organisaties delen kennis om zo krachtiger te staan en het gedeelde doel te bereiken. We werken samen om er voor te zorgen dat onze aanbevelingen op het gebied van duurzame vis zoveel mogelijk consistent zijn.