De VISwijzer geeft een advies over duurzaamheid van vissoorten en  schelp- en schaaldieren die we Nederland graag eten. De vissoorten zijn ingedeeld in drie kolommen, een groene (prima keuze), oranje (tweede keuze) en rode (liever niet) kolom. Vissoorten uit de groene kolom kun je met goed geweten eten. Vissoorten uit de rode kolom kun je beter even niet eten, omdat deze te zwaar bevist worden of omdat de manier van vangen of kweken te belastend is voor de natuur. De VISwijzer geeft consumenten een advies om te kiezen voor vis, die de natuur in zee zo weinig mogelijk beschadigt.

In aanvulling op www.goedevis.nl publiceren Stichting De Noordzee en het Wereld Natuur Fonds een beknopte, gedrukte VISwijzer. Dat is een handig kaartje waarop staat welke vissoorten op een verantwoorde manier zijn gevangen of gekweekt. Het is een samenvatting van alle beoordelingen op goedevis.nl. Door het formaat past de VISwijzer in je portemonnee en kun je ‘m dus altijd raadplegen als je vis koopt in supermarkten, de viswinkel, op de markt of wanneer je uit eten gaat. Op de VISwijzer staan ook vissoorten die het onafhankelijke keurmerk hebben van het Marine Stewardship Council (MSC). De VISwijzer is een initiatief van Stichting De Noordzee en het Wereld Natuur Fonds.

Naast deze website en de papieren VISwijzer, is de VISwijzer ook mobiel te raadplegen, via mobiel.goedevis.nl en als app voor iPhone en Android te downloaden.
 

Om de kleurenindeling van vissoorten op de VISwijzer te bepalen wordt per vissoort een duurzaamheidbeoordeling uitgevoerd door Stichting De Noordzee. De methode bestaat uit een vragenlijst voor wildgevangen vissoorten en een vragenlijst voor gekweekte vissoorten. Per vissoort wordt per herkomstgebied en kweek- dan wel vangsttechniek de vragenlijst ingevuld. Hiervoor wordt recente (wetenschappelijke) informatie gebruikt. Per vraag zijn punten te verdienen. De punten worden omgezet in een percentage. Wanneer de soort onder de 40% scoort is hij rood, tussen de 41 en de 60% is hij oranje, en scoort de soort tussen de 61 en 100% dan is hij groen.

Bij de beoordeling van wilde vissoorten wordt gekeken naar:
1) de biologische kenmerken van de vis (o.a. omvang van het visbestand);
2) de effecten van de vangsttechniek op het ecosysteem;
3) en (de effectiviteit van) het beheer.
 
Bij de beoordeling van gekweekte vissoorten wordt gekeken naar:
1) kenmerken van het productiesysteem en de herkomst en samenstelling van het voer;
2) de effecten op de omgeving;
3) de (effectiviteit van) het management/ beheer.
 

Het Marine Stewardship Council is een onafhankelijk consumentenkeurmerk voor duurzame visserijen. Om het MSC-keurmerk te krijgen moet voldaan worden aan een zorgvuldige procedure. Zodra een visserij het MSC certificaat heeft, wordt deze niet meer beoordeeld met de VISwijzer methode, omdat het keurmerk door de procedure een onafhankelijke borging geeft.
 

Het keurmerk van de Marine Stewardship Council geldt alleen voor wilde, gevangen vissoorten. Voor gekweekte vis is er nog geen keurmerk dat voor consumenten makkelijk te herkennen is. Er is wel gekweekte biologische vis, maar die kan je helaas niet herkennen aan het EKO-keurmerk. Onder FAQ Keurmerken staat hier meer informatie over.
 

Onze samenwerking met de visserijsector begint haar vruchten af te werpen. Er komen steeds meer vissoorten in de groene en de oranje kolom terecht. Er zijn ook steeds meer MSC gecertificeerde vissoorten te koop. Nieuw op de VISwijzer zijn Mosselen in Nederland en tropische Seabob garnalen uit Suriname.
Dit jaar is de Pangasius niet opnieuw beoordeeld, omdat deze in het traject richting ASC certificering zit, Aquaculture Stewardship Council. Dit is eenzelfde certificering als MSC, alleen dan voor kweekvis. Verwacht wordt dat de eerste ASC producten vanaf begin 2012 in de schappen komen te liggen. Ook bij Tilapia vind je ASC al terug, met de vermelding dat een aantal kwekerijen aan deze standaard voldoen en daarom in de groene kolom van de VISwijzer staan.
Nieuw zijn de vermeldingen van schol en tong in oranje, gevangen met de pulskor.
 

Het is voor consumenten best moeilijk om in de winkel de juiste keuze te maken voor visproducten zonder MSC-keurmerk. Vaak wordt de herkomst van de vis zeer algemeen omschreven (overeenkomstig de wettelijke eisen). Om iets te zeggen over de duurzaamheid van specifieke visbestanden zou gedetailleerdere info nodig zijn. Ook wordt de techniek waarmee de vis gevangen wordt meestal niet genoemd (hiervoor zijn geen wettelijke eisen). De VISwijzer geeft deze nuanceverschillen wel, omdat de vangsttechniek verschil maakt in de duurzaamheidbeoordeling.

Op de VISwijzer vind je dus vissoorten met hetzelfde herkomstgebied die in meerdere kolommen staan. Staat deze in de kolom van MSC, dan is het makkelijk. De consument kan het product herkennen aan met MSC-keurmerk op de verpakking of in de vitrine. Staat de vissoort zowel in de groene als oranje kolom of in de oranje en rode kolom, dan wordt het lastiger.

Dit jaar staat er zoveel mogelijk tussen haakjes wat het verschil in vangst- of kweektechniek tussen de verschillende kolommen is. Ook staat er een sterretje. Deze verwijst naar de legenda, waar wordt uitgelegd dat de soort met een andere, betere vangsttechniek is gevangen. Meer informatie: www.goedevis.nl/technieken

Om de duurzaamheid van een wild gevangen vis of een kweekvis te kunnen beoordelen, kijken we naast de herkomst (vangst- of kweekgebied) ook naar de manier waarop de vis gevangen of gekweekt is. Wanneer je het over wild gevangen vis hebt, gaat het er dan niet alleen om of het visbestand zelf voldoende is, maar ook de impact van de visserij op de omgeving, op het ecosysteem. Dat kan per vangsttechniek namelijk enorm verschillen. Meer informatie over vangst- en kweektechnieken vind je op: www.goedevis.nl/technieken.

 

Dat klopt, de meeste verkooppunten vermelden de manier waarop een vis is gevangen er niet bij. Het is namelijk niet verplicht. Sommige visverwerkers zetten het wel al op de verpakking, bijvoorbeeld bij MSC tonijn uit blik. De vangst- of kweektechniek is essentieel om de duurzaamheid van een vis te kunnen bepalen.

Voor consumenten is het nu nog moeilijk om die vangsttechnieken op de verpakking terug te vinden. Toch vinden het Wereld Natuur Fonds en Stichting De Noordzee het nodig deze wel te communiceren, omdat het de visverkopers kan stimuleren deze wel op de verpakking te gaan vermelden. Stel in de winkel of het restaurant dus gerust vragen over de vangsttechniek en de herkomst van de vis! Door te letten op de vangsttechniek beloon je vissers die met een duurzamere techniek vissen.
 
 

Dat de Tilapia die van kwekerijen die in de landen Ecuador, Honduras en Indonesie zitten, komt in lijn is met het nieuwe keurmerk van Aquaculture Stewardship Council. De Tilapia is daarom dit jaar niet opnieuw beoordeeld, omdat deze in het traject richting ASC certificering zit. Dit is eenzelfde certificering als MSC alleen dan voor kweekvis. Verwacht wordt dat de eerste ASC producten vanaf begin 2012 in de schappen komen te liggen.
 

Pangasius komt vooral uit Vietnam. De overheid heeft een afspraak gemaakt met WWF dat ze de hele pangasius-sector gaat verduurzamen richting het ASC keurmerk. De kweek van pangasius zit dus in een ‘verbetertraject’ en is in aanloop naar certificering middels ASC niet beoordeeld.
 

ASC staat voor Aquaculture Stewardship Council en betreft het nieuwe keurmerk voor kweekvis. Er zitten diverse soorten in de assessment voor certificering, zoals tilapia, pangasius en tropische garnalen. Begin 2012 verschijnen de eerste producten met dit keurmerk op de markt.
 

Ja. Alle makreel is MSC gecertificeerd. Er is ook MSC-tong van Nederlandse staandwant vissers, en schol van twinrigvissers. De haring is ook MSC gecertificeerd, maar de haring voor maatjes komt vaak van Deense of Noorse vissers, die overigens ook MSC gecertificeerd zijn. Nieuw op de VISwijzer 2011-2012: ook alle Nederlandse mosselen zijn MSC-gecertificeerd.
 

Nee, niet alle vissoorten die in Nederland te koop zijn staan op de VISwijzer. Op de VISwijzer staan alleen de meest populaire vissoorten. De VISwijzer is een samenvatting van de website www.goedevis.nl. Op goedevis.nl staan meer dan 200 beoordelingen en meer informatie per vissoort. Voor een volledig verzicht kun je de website www.goedevis.nl raadplegen, of de app op je mobiele telefoon downloaden. Als je een vis mist, laat het weten via info@goedevis.nl.
 

Toets dan ‘mobiel.goedevis.nl’ via mobiel internet, daar kun je ook de link naar VISwijzer app in de iPhone en Android store vinden.
 

Je kunt de VISwijzer downloaden op www.goedevis.nl. Op de website staan bovendien nog meer vissoorten beoordeeld op duurzaamheid. Ook kun je hier je persoonlijke VISwijzer samenstellen; selecteer de vissoorten die jij het liefste eet en druk de lijst af. 

Daarnaast is de VISwijzer ook te raadplegen via je mobiele telefoon op mobiel.goedevis.nl. Nieuw dit jaar is, in navolging van de VISwijzer-app voor de iphone, nu ook een VISwijzer-app voor de Android, waarop de bezoeker tevens restaurants kan vinden die duurzame vis serveren.

Kun je de VISwijzer niet downloaden, dan kun je de VISwijzer bestellen via de servicelijn van het Wereld Natuur Fonds (0900 1962, kosten 0,15 eurocent p/m). Bij een grote oplage vragen het Wereld Natuur Fonds en Stichting De Noordzee een kleine vergoeding. De kosten voor 100 VISwijzers bedragen  € 7,50 (plus verzendkosten).

Als het beheer goed is, wat voor groene vissen in principe het geval is, dan zal de soort niet worden overbevist ook al neemt de vraag toe. Bij goed beheer wordt de vangst namelijk niet afgestemd op de vraag door consumenten, maar op hoe het visbestand in zee er voor staat.
 

De website www.verantwoordevisvragen.nl is gemaakt door de belangenorganisatie van de vissector (het Productschap Vis). De site www.nederlandsevis.nl is gemaakt door de visserbond. De VISwijzer en de website www.goedevis.nl is gemaakt door milieuorganisatie Stichting De Noordzee. De sites hebben ieder dus een eigen invalshoek. Voor de visbeoordelingen van www.goedevis.nl wordt zoveel mogelijk wetenschappelijke en onafhankelijke informatie gebruikt. De VISwijzer is een samenvatting van de website www.goedevis.nl.
 

Greenpeace werkt sinds 2007 met een rode lijst van zestien vissoorten die uit de schappen moeten van supermarkten. Greenpeace stimuleert Nederlandse supermarkten om zestien ‘rode’ vissoorten uit de schappen te halen (zie maakschoonschap.nl). Het gaat om heek, heilbot, marlijn, kabeljauw, paling, roodbaars, sardine, schol, tong, tonijn, tropische garnalen, wijting, zalm, zeeduivel, zeewolf en zwaardvis. Over het algemeen hebben Greenpeace, Stichting De Noordzee en het WNF dezelfde punten van zorg als het gaat om overbevissing en de schade van vangsttechnieken en kweekmethoden op het milieu. Greenpeace Nederland hanteert strengere normen voor wat rode vis is dan Stichting De Noordzee en het Wereld Natuur Fonds. De methode van Stichting De Noordzee is complexer. Voor verschillende vragen zijn punten te verdienen en de uiteindelijke score (en dus kleur) is een gewogen score van de lijst vragen; positieve en negatieve aspecten van een visserij worden hierdoor tegen elkaar afgewogen. Bij Greenpeace zal een visserij die goed beheerd wordt maar bijvoorbeeld vist met een techniek die veel bijvangst heeft en schadelijk is voor de zeebodem toch rood scoren.

Ondanks dat Greenpeace een strengere methode gebruikt, staan de meeste van de rode Greenpeace soorten op de VISwijzer ook in het rood. Doordat Stichting De Noordzee en het Wereld Natuur Fonds in de communicatie ook verschil in herkomst en vangsttechnieken meenemen, staan er op de VISwijzer echter ook soorten in de oranje en soms zelfs de groene kolom. Let dus goed op de herkomstinformatie en de vangsttechnieken om goede keuze te maken!

 

Alle drie de organisaties zetten zich in voor de bescherming van zeeën en oceanen, waaronder onze eigen Noordzee. De organisaties hebben elk hun eigen profiel en manier van werken. Greenpeace doet aan agendasetting, het signaleren van problemen op een directe manier. Stichting De Noordzee en het Wereld Natuur Fonds zoeken veel meer de dialoog om te werken aan een oplossing. Om de natuur in zee te beschermen heeft elke organisatie zijn eigen plek en verantwoordelijkheid. De organisaties delen kennis om zo krachtiger te staan en het gedeelde doel te bereiken. We werken samen om er voor te zorgen dat onze aanbevelingen op het gebied van duurzame vis zoveel mogelijk consistent zijn.
 

Ieder mens mag zelf bepalen wat hij of zij eet. Het eten van vis hoeft niet bij te dragen aan de achteruitgang van de visstanden en ecosystemen. Er zijn mogelijkheden om duurzaam gevangen of gekweekte vis te eten. Je moet wel goed opletten op betrouwbare keurmerken en de herkomst van de vis. Ook zijn sommige vangsttechnieken selectiever en dus minder schadelijk dan anderen. De VISwijzer helpt daar een handje bij. Vraag naar duurzame vis stimuleert de vissers om duurzamer te gaan vissen.
 

DEEN, DekaMarkt en Super de Boer hebben hun eigen VISwijzer gebaseerd op de boordelingen van de VISwijzer (goedevis.nl). Op de wijzer van deze supermarkten staan de visproducten uit hun assortiment ingedeeld volgens de drie kleuren van de VISwijzer. Als klant kunt u dus precies zien welke producten groen, oranje en rood scoren. De website www.goedevis.nl en de papieren VISwijzer worden regelmatig geactualiseerd. Op die momenten zouden de VISwijzers van de supermarkten eigenlijk ook mee moeten veranderen, terwijl dat misschien niet altijd het geval is. Check voor de meest actuele informatie dus altijd www.goedevis.nl. Daar kunt u als consument nu ook uw persoonlijke VISwijzer samenstellen. Selecteer de vissoorten die u het liefste eet en druk de lijst af.